En dan komt het moment dat je iets moet gaan uitleggen dat niet uit te leggen valt.
Dat zo onbegrijpelijk is, en zo verdrietig, dat iedereen met een mond vol tanden staat. En met tranen in de ogen. Hoe kon dit gebeuren? Waarom in vredesnaam? Hoe ga ik jullie dit vertellen?
Samen met Peter rijden we helemaal met de auto vanuit Nederland naar Polen. Zo'n 1200 kilometer van Amsterdam naar Oswiecim. Om een paar dagen samen op die vreselijke plek te zijn, voordat ik daar moet filmen. Eerst alle eigen emoties toe laten om daarna voor de camera weer meester van m'n gevoel te kunnen zijn. We hebben een mooi bloemstuk laten maken voor de mensen die in Auschwitz zijn vermoord. 1,5 miljoen Joodse mensen, waaronder Peter z'n Oma.
Ik vind het onvoorstelbaar. Om te lopen op een plek waar mensen zo hebben afgezien. Waar mensen zo structureel zijn omgebracht. Zo wreed en zo onmenselijk. En om met eigen ogen te zien dat deze nachtmerrie echt heeft plaatsgevonden. De barakken waar de mensen verbleven, de gaskamers waar ze werden omgebracht. En alle spullen die achter zijn gebleven. Schoenen, koffers, brillen, bestek, kleding.. En dat waar ik enorm tegenop had gezien om met eigen ogen te zien, de bergen haren die werden afgeschoren. Om vervolgens te verkopen, om bijvoorbeeld dekens van te maken. Je weet niks meer te zeggen als je dat ziet.
Na een paar dagen komt ook de cameraploeg. Regisseur Hein, cameraman Kester en geluidsman Maarten. Oswiecim is troosteloos en grijs. Dus na het draaien zoeken we elkaar op in het restaurant van het hotel. We praten wat, drinken wat, en proberen onvergeefs onze heftige ervaringen een plekje te geven. De gaskamers komen steeds weer terug in onze gedachten. Hoe het voelde om daar te staan. En het ringetje dat we vonden in de modder. Er liggen namelijk nog steeds allerlei spullen verspreid op het terrein. Ooit van de mensen afgepakt, bij het sorteren in de grond getrapt en nu zoveel jaar later door de regen weer bloot gelegd. Het ringetje had een blauw steentje en een diamantje. Van een jong Joods meisje geweest. Alsof je haar ineens na zoveel jaar een hand geeft.
Als onze laatste scene eindelijk opgenomen wordt ben ik leeg. Wat wil ik graag naar huis. En voel me tegelijk schuldig, wij kunnen hier straks gewoon weglopen. Voor de laatste scene moet ik vanaf de gaskamers over de treinrails naar de poort lopen, het kamp uit. De weg die velen zo graag hadden willen lopen, maar nooit zijn gegaan. Als de camera loopt neem ik in gedachten al die mensen met me mee.
Als ik eenmaal thuis ben, ben ik nog lang van slag. Het zal nog dagen duren voordat ik ergens anders aan kan denken. Voordat ik in Auschwitz was geweest twijfelde ik nog wel eens of je kinderen hiermee moet confronteren. Maar sinds ik in Auschwitz ben geweest weet ik het zeker. Je kan je ogen hier niet voor sluiten. Na een tijdje vervaagden de gruwelijke beelden van wat daar is gebeurd een beetje. En nu hoor ik nog vooral de vogeltjes die daar fluiten. Denk ik aan de stilte die daar hangt. En zie ik steeds vaker de jonge mensen die er iedere dag komen om kaarsjes aan te steken, zacht te zingen en bloemen neer te leggen. Die op deze manier niet alleen hun respect betuigen aan de doden maar ook door daar te komen laten weten dat de doden niet worden vergeten. Met deze aflevering nemen we jullie allemaal even mee naar deze plek. Zodat ook jullie hopelijk mee zullen helpen om ervoor te zorgen dat het nooit weer zal gebeuren.
Klik hier voor m'n persoonlijke backstage filmpje. Let op: deze staat onder aan de pagina, onder het filmpje over kap, make-up en grime.
lisa, etnische zuiveringen, gevangenen, geschiedenis, Jodenvervolging, overlijden, oorlogen
