Het Klokhuis Home

In de herfst is er genoeg eten te vinden voor een eekhoorn. Ze eten dan hazelnoten, beukennootjes, eikels, zaden, dennenappels en paddenstoelen. Een eekhoorn weet al dat er in de winter bijna geen eten te vinden is. Daarom verzamelen eekhoorns in de herfst een heleboel nootjes. Die verstopt de eekhoorn dan op verschillende plekken in het bos, die hij in de winter weer opzoekt om op te eten.

Veel vogels houden niet zo van kou. Dit komt vooral omdat er in de winter niet veel eten te vinden is. Daarom vliegen veel vogels in de winter naar het zuiden. In het zuiden is het veel minder koud en er is veel meer eten te vinden. Vogels die elk jaar naar het zuiden trekken heten ‘trekvogels’.

Iedereen is wel eens verkouden. Als je verkouden bent zijn je bovenste luchtwegen (neus, mond, keel) meestal besmet met een virus. Deze virussen worden bijvoorbeeld overgedragen door te niezen of hoesten zonder een hand voor je mond te houden. Wanneer je verkouden bent kun je last hebben van hoesten, niezen, een verstopte neus, keelpijn, hoofdpijn, oorpijn en lichte koorts.

Hoe wordt je verkouden?
Je wordt verkouden van virus. Je weerstand neemt af wanneer het kouder en natter wordt buiten, daarom ben je vaker verkouden in de winter en de herfst dan in de zomer. Omdat het buiten koud is zit je meer binnen, dicht bij andere mensen in afgesloten ruimtes. Zo kan het verkoudheidsvirus zich makkelijk verspreiden, bijvoorbeeld op school. Als daar iemand hoest of niest is de kans groot dat je een virus binnenkrijgt.

Wordt je verkouden als je op de tocht hebt gestaan?
Het is niet wetenschappelijk bewezen dat je verkouden wordt als je op de tocht hebt gestaan. Het is wel zo dat je vatbaarder bent voor virussen wanneer het kouder en natter weer is. Daarom moet je er voor zorgen dat je warm genoeg bent aangekleed in de herfst en winter.

Bron: Willem Wever

In de herfst bereidt een boom zich alvast voor op de winter. In de winter is de grond vaak bevroren, waardoor de boom geen water meer uit de grond kan halen. De blaadjes van de boom 'zweten' als het ware water uit, via hun huidmondjes. Zo verliest de boom veel water, die hij normaal weer kan opzuigen uit de grond. In de winter kan dat niet, omdat de grond dan bevroren is. Daarom stopt de boom in de herfst alvast met water geven aan zijn blaadjes.

Bladgroenkorrels en stikstof
In de bladeren van bomen zitten bladgroenkorrels, die de groene kleur aan het blad geven. Bladgroenkorrels zijn belangrijk voor de boom, want ze vangen zonlicht op en zetten dat om in energie voor de boom. In de bladgroenkorrels zit stikstof, wat een belangrijke voedingsstof is voor de boom. Stikstof is niet makkelijk te verkrijgen. Daarom moet de boom er in de winter heel zuinig mee doen. De boom breekt daarom in de herfst het bladgroen af, en slaat die samen met de stikstof in de stam op. In het voorjaar wordt de stikstof weer opnieuw gebruitk om nieuwe, jonge, groene blaadjes te maken.

Gekleurde blaadjes
Het bladgroen verdwijnt uit de bladeren en komt in de boom terecht. De bladeren worden daarom rood, oranje, geel of bruin. Deze kleuren zie je normaal niet, omdat het bladgroen overheerst. Wanneer de boom het bladgroen afbreekt komen de mooie herfstkleuren tevoorschijn. De bladeren worden daarom rood, oranje, geel of bruin.

Kurklaagje
Wanneer de boom het bladgroen heeft afgebroken en de stikstof heeft opgenomen maakt hij een kurklaagje aan. Dit kurklaagje komt tussen de stengel van het blad en de boomstam. De boom maakt dit laagje zodat er geen water meer bij de bladeren kan komen. Door het kurklaagje gaan de bladeren los zitten en vallen ze uiteindelijk van de boom af.

De boom is nu klaar voor de winter!

Wanneer het koud en nat wordt is er ook minder eten te vinden voor dieren. Daarom gaan sommige dieren slapen, zoals de egel. Om zich voor te bereiden op de winterslaap gaat de egel eerst heel veel eten in de herfst. Zo krijgt de egel een vetlaag die hij als voorraad kan gebruiken in zijn winterslaap.

Wanneer het buiten rond de 9 graden is gaat de egel op zoek naar een beschut plekje, bijvoorbeeld onder een boomstam. Hij maakt een nestje van takjes, gras en blaadjes. Wanneer het nestje klaar is maakt de egel een holletje en rolt hij zichzelf op. Nu kan de egel beginnen met zijn winterslaap. De egel beweegt zo min mogelijk, dan gebruikt hij ook bijna geen energie.

In het lijfje van de egel gebeurt tijdens zijn winterslaap heel veel. Om nog meer energie te besparen daalt zijn hartslag van gemiddeld 180 slagen per minuut naar 20 slagen per minuut. De ademhaling daalt van gemiddeld 45 keer per minuut naar 4 keer per minuut. Zijn lichaamstemperatuur daalt 35 graden naar 5 graden. Bij een lage temperatuur gebruik je veel minder energie. De vetlaag die hij in de herfst heeft gemaakt gebruikt de egel beetje bij beetje. En het diertje hoeft de hele winter niet te poepen en bijna niet te plassen.

Wanneer de lente is aangebroken wordt de egel weer wakker. Hij is heel veel afgevallen, omdat hij zijn vetlaag kwijt is geraakt in zijn winterslaap. Nu gaat de egel weer eten zoeken om aan te sterken.